fa برآورد جذب روزانه و پتانسیل خطر کُروم، سرب و کادمیوم در مصرف‌کنندگان کپور معمولی و سوف معمولی در خلیج گرگان تخصصي Special پژوهشي Research <p>زمینه و هدف: ماهی یکی از مهمترین ارگانسیم‌های آبزی در زنجیره غذایی است و ممکن است مقادیر زیادی فلزات خاص در آنها تجمع یابد. هدف از این مطالعه تعیین توزیع غلظت فلزات سنگین انتخاب شده ( کادمیوم، سرب و کُروم) در عضلات دو گونه ماهی کپور معمولی(Cyprinus carpio )و سوف معمولی(Sander lucioperca) در خلیج گرگان و همچنین برآورد میزان جذب روزانه فلزات سنگین بوسیله مصرف ماهی و ارزیابی خطر سلامتی انسان بود. روش بررسی: تعیین کادمیوم ، سرب و کُروم در بافت ماهی با استفاده از دستگاه جذب اتمی کوره گرافیتی (Thermo, Model 97GFS) انجام شد. خطر بهداشتی ماهی بوسیله پتانسیل خطر (Target hazard quotients)، جذب روزانه قابل قبول موقت (PTDI) و جذب هفتگی قابل قبول موقت (PTWI) مورد ارزیابی قرار گرفت. یافته ها: نتایج نشان داد، میانگین غلظت کادمیوم، سرب و کُروم در بافت عضله ماهی سوف به ترتیب: 09/0، 53/0 و 56/5 میلیگرم بر کیلوگرم وزن تَر و همچنین میانگین غلظت کادمیوم، سرب و کُروم در بافت عضله ماهی کپور به ترتیب: 26/0، 43/0 و 4/6 میلیگرم بر کیلوگرم وزن تَر بود. میزان THQ برای هر دو گونه کمتر از یک بود. مقادیر برآورد شده کادمیوم، سرب و کُروم در عضله ماهی در این مطالعه کمتر از مقادیر تعیین شده بوسیله JECFA بود. بحث و نتیجه گیری: تجزیه و تحلیل خطر سلامت فلزات سنگین در عضله ماهی‌های اندازه گیری شده نشان داد که ماهی را می‌توان در یکی از ایمن‌ترین سطوح برای عموم مردم طبقه‌بندی کرد که هیچ خطر احتمالی با مصرف ماهی کپور و سوف وجود ندارد.</p> <p>Background and Aim: Fishes are one of the main aquatic organisms in the food chain and may often accumulate large amounts of certain metals. The objective of this study was to determine the distribution of selected heavy metal concentrations (Cd, Pb and Cr) in the muscles of two fish species (Sander lucioperca and Cyprinus carpio) from Gorgan Bay and to estimate the value daily intake of heavy metals by consumption of fish and human health risk assessment. Material and Methods: The determination of Cd, Pb and Cr in fish tissues was carried out using a graphite furnace atomic absorption spectrometer, (Thermo, Model 97GFS). Health risks of fish were assessed by the target hazard quotients (THQs), provisional tolerable weekly intake (PTWI) and provisional tolerable daily intake (PTDI). Results: The results showed that mean concentrations of Cd, Pb and Cr in muscle tissue of Sander lucioperca were 0.09, 0.53 and 5.56 mg kg-1 ww, respectively and also, mean concentrations of Cd, Pb and Cr in muscle tissue of Cyprinus carpio were 0.26, 0.43 and 6.4 mg kg-1 ww, respectively. The THQ values of Cd, Pb and Cr were below 1 for both species. The estimated values of Cd, Pb and Cr in muscles of fish in this study were below the established values by JECFA. Conclusion: A health risk analysis of the heavy metals measured in the fish muscles indicated that the fish can be classified at one of the safest levels for the general population and that there are no possible risks pertaining to Common carp and Zander fish consumption.</p> خلیج گرگان, فلزات سنگین, خطر سلامتی Gorgan Gulf, Heavy metals, health risk 22 31 http://zanko.muk.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-107-1&slc_lang=fa&sid=1 gholamreza banagar غلامرضا بناگر gholam_banagar@yahoo.com 1003194753284600794 1003194753284600794 Yes hossein alipour حسین علی پور hossein.alipour@yahoo.com 1003194753284600795 1003194753284600795 No mehdi hassanpour مهدی حسن پور Mehdi.hassanpour@yahoo.com 1003194753284600796 1003194753284600796 No samaneh golmohammadi سمانه گل محمدی gholam_banagar@yahoo.com 1003194753284600797 1003194753284600797 No